Het puberende brein

Thema over de ontwikkeling van de hersenen in de unieke periode van de adolescentie

Waarom verslapen pubers zich zo vaak? Waarom zijn zij het ene moment zo volwassen en het volgende moment zo onmogelijk? Waar komt die tegenstrijdigheid vandaan tussen verantwoordelijk gedrag en ondoordachte en risicovolle keuzes? Kunnen zij eigenlijk wel zelfstandig plannen? En hoe komt het dat juist adolescenten vaak uitblinken in sport, kunst en creativiteit?

De adolescentie is een unieke periode waarin de hersenen zich nog volop ontwikkelen. In haar boek "Het puberende brein" beschrijft Eveline Crone wat er de laatste jaren is ontdekt over de hersenen van adolescenten. Zij legt op basis van deze recente inzichten uit waar de emotionele stormen vandaan komen, waarom de mening van vrienden opeens veel belangrijker wordt dan die van ouders, en wat we van adolescenten kunnen verwachten op school. De adolescentie is niet alleen een tijd van risico's en grenzen, maar ook van unieke mogelijkheden.
Het puberende brein is interessant voor iedereen die kinderen in de adolescenten-leeftijd heeft of zich nog goed kan herinneren hoe het was om adolescent te zijn.

Thema 2008

In 2008 organiseerde de ouderraad een themavond over het puberende brein. Lilian Paalberg, moeder van een dochter in 5 havo (2008) geeft hieronder haar visie over dit onderwerp.

Het is alweer lange tijd geleden dat ik als student pedagogiek college volgde over de werking van hersenen. Men wist toen nog veel te weinig, was de boodschap. In de kerstvakantie kocht ik ‘Het puberend brein’ van Eveline Crone. En ja hoor, er is vooral in de afgelopen 10 a 15 jaar revolutionaire kennis opgedaan. Dat komt omdat er sinds die tijd technieken zijn om de hersenen ín actie te bekijken, zoals met behulp van een MRI.

Eveline Crone, de schrijfster, is hoofddocent aan de universiteit van Leiden en werkzaam binnen het Institute for Brain and Cognition. Ik vind haar boek vlot geschreven, voor iedereen toegankelijk en een echte aanrader, zowel voor ouders als voor docenten. Crone legt uit waarom bepaalde dingen in verschillende leeftijdsfasen tijdens de adolescentie gebeuren. Dat kan bij verschillende kinderen daarbinnen ook nog wat anders lopen omdat bijvoorbeeld bij de één bepaalde onderdelen van de hersenen al wel met elkaar in verbinding staan en bij de ander nog niet.

Crone geeft in haar boek vele voor ouders en docenten herkenbare voorbeelden. Bijvoorbeeld over een meisje dat graag over wil maar snel is afgeleid als het op huiswerk aankomt: het shoppen was die middag even leuker. Toch verwacht school van haar een zelfstandige planning. Daarop loopt het mis, terwijl ze slim genoeg is om over te gaan. Crone legt uit wat in de hersenen nu precies nodig is voor die planning, welke hersengebieden erbij betrokken zijn en hoe deze rijpen. Een ander voorbeeld gaat over het leren van sturing en feedback dat in de adolescentie nog volop in ontwikkeling is. Dat is belangrijk voor de sturing in schoolsituatie. Wanneer een kind gewend is om een opdracht of een taak op een bepaalde manier uit te voeren dan geeft dit houvast. Als de invulling van die opdracht opeens compleet verandert, dan is het voor de adolescent moeilijk om de oude manier af te leren en de nieuwe manier aan te leren. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer een kind een andere leerkracht krijgt, die op een nieuwe manier lesgeeft, maar ook als het lesmateriaal verandert. Bovenstaande voorbeelden gaan over het lerende brein.

Zo behandelt Crone ook het emotionele, het sociale en het creatieve brein, met vele uit het leven gegrepen voorbeelden, zoals ondermeer waarom pubers soms van die stomme dingen kunnen doen en komen tot risicogedrag. Ze beschrijft waarom de kans groot is dat een kind wel een technisch apparaat meteen aan de praat kan krijgen zonder eerst stap voor stap de gebruiksaanwijzing door te nemen, of waarom ‘belonende’ situaties het gedrag van adolescenten kunnen beïnvloeden. En nog heel veel meer….